آیین نامه اجرایی مدرسه

پیش‌گفتار آشنایی مدیران مدارس و مسؤولان آموزش و پرورش با حدود اختیارات خود و ارکان مدرسه و مقررات تحصیلی از شرایط لازم برای موفقیت یک مدیر به شمار می‌آید. بررسی‌های دبیرخانه‌ی شورای عالی آموزش و پرورش در سال 1376 نشان داد که فقدان یک آیین‌نامه‌ی جامع در این زمینه و وجود مقررات متعدد، موردی و بعضاًٌ غیر‌هم‌سو، مدیران مدارس را با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو ساخته است. بر این اساس مقرر گردید دبیرخانه‌ی شورا با همکاری مدیران و کارشناسان حوزه ستادی نسبت به تدوین آیین‌نامه‌ی جامعی با عنوان آیین‌نامه‌ی اجرایی مدارس اقدام کند. آیین‌نامه‌ی مذکور تدوین و پس از طرح در کمیسیون مقررات تحصیلی و کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش با مجوز شورا به صورت آزمایشی در سال تحصیلی 79-78 در کلیه‌ی مدارس کشور به اجرا در آمد. آیین‌نامه‌ی مذکور با توجه به نظرات واصله اصلاح شد و تلاش گردید در بازنگری، اختیارات جدیدی در راستای سیاست مدرسه محوری به مدارس واگذار شود و بستر مناسبی برای تحقق شعار مدرسه محوری یا مدیریت مدرسه محور فراهم گردد. در مدیریت مدرسه محور که آن را اجمالاً راهبردی برای تسهیل دسترسی به اهداف تعلیم و تربیت از طریق واگذاری بخشی از اختیارات تصمیم‌گیری به ارکان مدرسه تعریف می‌کنند، تأکید اساسی بر مشارکت مدیران، معلمان، دانش‌آموزان و اولیای آن‌ها در تصمیم‌گیری و شفاف کردن اهداف و اختیارات می‌شود تا مدارس به جای آنکه صرفاً مجری شیوه‌نامه‌های ابلاغی باشند، خود در برنامه‌ریزی‌های مدرسه نقش اصلی را عهده‌دار شوند. لازمه‌ی تحقق مدرسه محوری تدوین اهداف، تعریف ارکان و تعیین حدود اختیارات ارکان مدرسه است که شورای عالی آموزش و پرورش در طی دو سال اخیر بیش‌ترین وقت خود را به این امور اختصاص داده است. در سال 1379 برای اولین بار در تاریخ آموزش و پرورش ایران اهداف دوره‌های تحصیلی به تفصیل تدوین و در اختیار مدارس قرار گرفت و ارکان مدرسه و اختیارات آن‌ها نیز در آیین‌نامه‌ی اجرایی مشخص گردید و به تصویب شورا رسید. بدون شک اجرای مناسب آیین‌نامه‌ی اجرایی زمینه‌ی واگذاری اختیارات بیشتر را به ارکان مدرسه فراهم خواهد کرد. ذکر این مطلب نیز ضروری است که مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش بر اساس ماده‌ی 5 قانون تأسیس شورای عالی آموزش و پرورش بر اساس ماده‌ی 5 قانون تأسیس شورای عالی آموزش و پرورش مصوب مجلس محترم شورای اسلامی، در حدود قانون معتبر بوده و برای مؤسسات ذی‌ربط لازم‌الاجراست. مدیران محترم مدارس و مسؤولان گران‌قدر آموزش و پرورش توجه داشته باشند که تفسیر مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش بر عهده‌ی خود شورا می‌باشد و در صورت ابهام باید از هرگونه تفسیر خودداری و موضوع را از طریق دبیرخانه‌ی شورا پی‌گیری فرمایند.

در این مجموعه، آیین‌نامه‌ی اجرایی مدارس که در سال امیر مؤمنان علی (ع) در 110 ماده‌ی و 52 تبصره به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش رسیده است، تقدیم می‌شود.

کلیه‌ی مدارس ابتدایی، راهنمایی تحصیلی، متوسطه‌ی نظری، فنی و حرفه‌ای، کاردانش و پیش‌دانشگاهی موظف به اجرای این آیین‌نامه می‌باشند.

مدارس استثنایی، شبانه‌روزی، استعدادهای درخشان، نمونه دولتی، غیرانتفاعی و مدارس وابسته به سایر وزارتخانه‌ها، نهادها و مراکز غیروابسته به آموزش و پرورش که بر اساس قوانین و مقررات خاص تأسیس می‌شوند، به جز در مواردی که تابع قوانین خاص خود هستند، مشمول مفاد این آیین ‌نامه خواهند بود.

ضمناً مجموعه‌ی مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش در کتابی تحت همین عنوان توسط انتشارات مدرسه منتشر شده است که استفاده از مفاد آن می‌تواند در انتظام بخشی به امور مدرسه بسیار موثر واقع شود.

ان شاء ا. . . دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش مقدمه اهمیت و نقش آموزش و پرورش در بهسازی و توسعه‌ی زندگی فردی و اجتماعی موجب شده است که جامعه و اولیای دانش‌آموزان انتظار داشته باشند که مدرسه محیطی رشددهنده، پویا و زمینه‌ساز پرورش استعدادهای بالقوه و خداداد فرزندان آنان می‌باشد. تحقق اهداف متعالی آموزش و پرورش و لزوم توجه به روحیات و ویژگی‌های نسل جوان، تفاوت‌های ناشی از شرایط جغرافیایی و محیطی و محدودیت منابع و امکانات، ایجاب می‌کند که اداره‌ی امور مدارس مبتنی بر افزایش قدرت تصمیم‌گیری، استقلال نسبی، انعطاف‌پذیری و روش‌های غیرمتمرکز و مشارکت‌جویانه باشد تا بتواند فضای عمومی مدرسه را پویا، پرنشاط و فعال نموده و توان‌مندی‌ها و خلاقیت‌های مدیران، معلمان و دانش‌آموزان را به خوبی شکوفا و متجلی سازد. بدین جهت لازم دیده شد آیین‌نامه‌ی اجرایی مدارس با توجه به سیاست‌ها و راهبردهای اساسی آموزش و پرورش از جمله تمرکززدایی، مدرسه‌محوری و توسعه‌ی مشارکت همه‌بعدی تنظیم گردد و با تفویض اختیارات لازم به مدارس، زمینه‌ی مناسب‌تری برای تحقق اهداف تعلیم و تربیت فراهم شود.

کلیات

مادهء 1‌ - مدرسه از مهم‌ترین نهادهای اجتماعی، تربیتی و آموزشی و اصلی‌ترین رکن تعلیم و تربیت است که به منظور تربیت صحیح دانش‌آموزان در ابعاد دینی، اخلاقی، علمی، آموزشی، اجتماعی و کشف استعدادها و هدایت و رشد متوازن روحی و معنوی و جسمانی آنان بر اساس اهداف مصوب دوره‌های تحصیلی، برابر ضوابط و دستورالعمل‌های وزارت آموزش و پرورش تأسیس و اداره می‌شود.

ماده 2.مدرسه با همکاری کلیه‌ی کارکنان و با مشارکت دانش آموزان و اولیای آن‌ها زیر نظر مدرسه اداره می‌شود. تعداد کارکنان مدرسه و شرح وظایف هر یک از آنان توسط وزارت آموزش و پرورش ابلاغ می‌شود. ارکان و شوراهای مدرسه

مادهء 3. ارکان و شوراهای مدرسه عبارت‌اند از:

1. مدیر مدرسه.

2. شورای مدرسه.

3. انجمن اولیا و مربیان.

4. شورای معلمان.

5. شورای دانش آموزان.

1. مدیر مدرسه

تعریف مدیریت - هماهنگ کردن عوامل مادی و انسانی مورد لزوم و هدایت این عوامل در جهت تحقق هدف یا هدف‌های خاص.

مادهء 4.مدیر مدرسه به عنوان نماینده آموزش و پرورش منطقه مسؤول حسن اجرای فعالیت‌های آموزشی، پرورشی، مالی و اداری مدرسه می‌باشد و در کلیه‌ی امور مدرسه مسؤولیت دارد و موظف است بر اساس مقررات با برنامه‌ریزی‌های مناسب و استفاده از مشارکت کارکنان، دانش آموزان و اولیای آن‌ها و با بهره‌گیری از امکانات و ظرفیت‌های داخل و خارج از مدرسه، جهت تحقق اهداف مصوب دوره‌ی تحصیلی تلاش کند، به گونه‌ای که ارزیابی عملکرد سال تحصیلی بیانگر ارتقا و رشد کیفی و مطلوب دانش آموزان در ابعاد مختلف باشد.

مادهء 5.مدیر مدرسه موظف است با مشارکت کارکنان مدرسه و اولیای دانش آموزان برنامه‌ی سالانه‌ی خود را در ابعاد مختلف با رعایت ضوابط آموزش و پرورش تنظیم و به تصویب شورای مدرسه برساند.

مادهء 6.مدیر مدرسه موظف است با استفاده‌ی بهینه از منابع مالی دولتی و با بهره‌گیری از مشارکت‌های اختیاری مردمی و کمک‌های خیرین و تقویت منابع اعتباری مدرسه شرایط لازم را برای اجرای مناسب برنامه‌ی مدرسه فراهم کند.

مادهء 7.مدیر مدرسه باید با وظایف و مسؤولیت‌های خود و با شرح وظایف همکاران که از سوی آموزش و پرورش ابلاغ می‌شود به خوبی آشنا باشد. مدیر مدرسه موظف است شرح وظایف مصوب هر یک از کارکنان مربوط را به آنان ابلاغ نماید و بر اجرای صحیح آن نظارت کند.

مادهء 8. مدیر موظف است به طور منظم و برنامه‌ریزی شده شورای مدرسه، انجمن اولیا و مربیان، شورای معلمان و شورای دانش آموزان را تشکیل دهد و بر اجرای مصوبات و چه گونگی ثبت و نگهداری سوابق و صورت جلسات مربوط نظارت کند. مدت فعالیت شوراها و انجمن اولیا و مربیان تا تشکیل شوراها و انجمن سال تحصیلی بعد خواهد بود.

مادهء 9. انتصاب مدیران مدارس با رعایت اصل شایسته سالاری. برابر آیین‌نامه‌ی انتصاب مدیران مصوب شورای عالی آموزش و پرورش خواهد بود.

انواع مدیریت

1. مدیریت دولتی

2. مدیریت بازرگانی

3. مدیریت صنعتی

4. مدیریت آموزشی.

تعریف مدیریت آموزشی برنامه‌ریزی، سازماندهی، هدایت، نظارت و اداره‌ی کلیه‌ی امور و فعالیت‌های مربوط به آموزش و پرورش نقش اساسی مدیریت آموزشی تبدیل انسان خام به انسان خلاق و بالنده و رشد یافته است و از سوی دیگر تأمین‌کننده‌ی نیروی انسانی مؤسسات اجتماعی است.

اهداف مدیریت آموزشی

1. دست یافتن به اهداف کلی تعلیم و تربیت: همه‌ی فعالیت‌های یک مدرسه نظیر تدریس دروس مخلتف، فعالیت‌های دانش آموزان و یا کوشش‌های انجام شده در داخل مدرسه باید در راستای اهداف کلی تعلیم و تربیت باشد که عبارتند از

: الف- اهداف معنوی و تربیتی

ب- اهداف ملی و فرهنگی

ج- اهداف اجتماعی و سیاسی

د- اهداف اقتصادی.

2. کمک به اصلاح و بهبود جریان آموزش و پرورش (ابلاغ دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های صادره از مقامات بالا به ارکان مدرسه جهت اجرا و انعکاس نظریات و مشکلات معلمان و مدرسه به مسؤولین رده بالا).

3. یاری به اعضای سازمان برای درک و فهم بهتر اهداف آموزش و پرورش.

4. همکاری، راهنمایی و کمک به اعضای مدرسه (همکاری با کارکنان، حمایت به جا و به موقع از آنان و فراهم آوردن شرایط مساعد برای احساس امنیت و تقویت روحیه‌ی معلمان).

5. فراهم کردن زمینه‌های تبادل نظر، مشورت و احساس مسؤولیت مشترک (معرفی کردن خود به عنوان یک همکار و هماهنگ‌کننده در خدمت دانش آموزان و کارکنان و مشارکت دادن اعضای سازمان در برنامه‌ریزی سازمان آموزشی).

6. برقراری روابط انسانی مطلوب و احترام متقابل بین مدیر و دیگر اعضای سازمان.

7. فراهم ساختن فرصت‌ها و امکان بروز خلاقیت و استعدادهای نهفته‌ی کارکنان.

عناصر اساسی مدیریت

1. برنامه‌ریزی: (آینده‌نگری، تفکر نسبت به آینده و پیش‌بینی اقدامات آینده).

2. سازماندهی: (تقسیم وظایف لازم برای رسیدن به اهداف سازمان بین واحدهای سازمانی). 3. فرماندهی هدایت یا انگیزش: (ایجاد انگیزه‌ها و فراهم کردن شرایط یا اسبابی است که کارهای سازمان به وسیله افراد دیگر انجام شود).

4. هماهنگی: (هم‌سو و هم‌جهت کردن وظایف واحدهای مختلف هر سازمان در جهت رسیدن به اهداف آن).

5. کنترل یا نظارت: (مقایسه‌ی عملیات انجام شده با اهداف کمی و کیفی پیش‌بینی شده در برنامه و تعیین نقاط قوت و ضعف واحدهای سازمان).

ویژگی‌های یک مدیر آموزشی

1. سلامت جسمی، عاطفی و روانی برخوردار باشد.

2. دارای استعداد و توانایی‌های مدیریت و رهبری باشد.

3. مؤمن و متقی، و به مبانی اسلامی رهبری و مدیریت آشنا باشد.

4. با فرهنگ اسلامی و ملی کشور خود آشنایی کافی داشته باشد.

5. نظام آموزش و پرورش کشور خود را به خوبی بشناسد و از سوابق وتحولات تاریخی آن آگاه باشد.

6. از فلسفه‌ی ارزش‌ها و مقاصد کلی آموزش مطلع باشد.

7. با اندیشه‌ها و نظریه‌های مثبت و رهبری آشنا و دارای مهارت‌های فنی و انسانی و ادراکی باشد.

8. به مسؤولیت‌ها و وظایف چند بعدی آموزشی، ارشادی، فرهنگی، اجتماعی و اداری خود واقف باشد.

9. قوانین و مقررات نظام آموزشی را به خوبی بداند و برای حل مشکلات مدارس از آن‌ها مدد بگیرد.

10. مشکلات و مسایل مدارس و نظام آموزشی را در ارتباط با شرایط ویژگیهای جامعه تجزیه و تحلیل کند.

11. روابط و مناسبات متقابل مدرسه و خانواده و جامعه را درک کند.

12. در زمینه‌ی علوم تربیتی و روانشناسی دانش و معلومات کافی داشته باشد.

13. دست کم 5 سال سابقه‌ی آموزش و معلمی داشته باشد.

14. اخلاق و برخورد مناسب داشته باشد (آرام و صبور، آماده‌ی شنیدن سخنان دیگران، رعایت مساوات و عدالت، ظاهری مرتب و آراسته، با لحنی محبت آمیز و گرم، با روحیه‌ی مسلط، معتقد به مشورت، درستکار و راستگو).

15. دارای درجه‌ی تحصیلی مناسب با دوره تحصیلی باشد.

16. از سن مناسبی برخوردار بوده و متأهل باشد. اهم فعالیت‌های روزانه که لازم است مدیران بر انجام آن نظارت داشته باشند:

1. تقویت روح وحدت اسلامی و سعی در ایجاد ارتباط اسلامی بین دانش آموزان و کارکنان. 2. اجرای مراسم صبحگاهی.

3. برگزاری نماز جماعت و شرکت در آن.

4. پیشرفت فعالیت‌های آموزشی و تبادل نظر با دبیران.

5. فعالیت‌های پرورشی و امور فوق برنامه آموزشگاه.

6. اجرای صحیح برنامه‌ی درسی و استفاده‌ی دبیران از طرح درس.

7. نحوه تشکیل و فعالیت انجمن اسلامی دانش آموزان.

8. نحوه‌ی رفتار و کردار و وضع ظاهری دانش آموزان بر اساس موازین اسلامی.

9. کنترل اطراف و اکناف آموزشگاه قبل از شروع و بعد از خاتمه کار.

10. کنترل ورود و خروج افراد غیرمسؤول.

11. کنترل ورود و خروج دانش آموزان و ملزومات و وسایلی که همراه دارند.

12. حسن کار کارکنان اداری و آموزشی و ارزشیابی مستمر از کار آن‌ها.

13. دقت و مراقبت در حضور و غیاب کارکنان و دانش آموزان.

14. حفظ واحد آموزشی در تمام مدت فعالیت آن.

15. مراقبت در امور مالی و اموال آموزشگاه و ثبت به موقع آن‌ها در دفاتر مخصوص.

16. مراقبت در حفظ و نگه‌داری اموال و اسناد (سوابق تحصیلی، پرونده‌ها، دفاتر امتحانات، لیست ریز نمرات و . . .).

17. کنترل و رسیدگی به امور ایمنی (کپسول آتش‌نشانی، شیر و لوله‌های گاز و آب، وضعیت ساختمان و . . .) و اقدام لازم.

18. نحوه پیشرفت امور آموزشی و فعالیت‌های تربیتی فرزندان شهدا و دانش آموزان بی‌سرپرست.

19. سعی در شناخت افراد مستعد و کم‌بضاعت و کمک به آن‌ها به طور پنهانی در حد امکان. 20. رعایت مقررات اداری و آموزشی.

21. تشکیل کلاس‌ها و کارگاه‌ها.

22. فعالیت دبیران و مشاوران راهنما جهت آشنا نمودن دانش آموزان و اولیا آنان با اهداف نظام جدید متوسطه و ارائه‌ی اطلاعات لازم در خصوص رشته‌های مختلف و مشاغل.

23. نحوه‌ی آموزش دبیران، مربیان کارگاه، تکنسین‌ها و دبیران آزمایشگاه.

24. بها دادن به نظرات و خلاقیت‌های کارکنان و دانش آموزان.

25. پیگیری و بررسی گزارشات رسیده از وضعیت کارگاه‌های خارج از مدرسه که دانش آموزان جهت گذراندن واحدهای عملی در آن‌ها به فراگیری مشغول هستند.

26. پاسخگویی به سؤالات اولیا و دانش آموزان و دیگر مراجعان و احترام به آن‌ها.

27. وضعیت بهداشت دانش آموزان و پیش‌بینی‌های لازم جهت پیش‌گیری بیماری‌های واگیردار.

28. وضعیت بهداشت روانی و مسایل روحی دانش آموزان.

29. فعالیت تعاونی دانش آموزان و کنترل مواد و خوراکی‌های توزیعی.

30. کنترل انجام امور محوله از طریق اداره.

31. بررسی مسایل جاری آموزشگاه.

32. توجه به امور نظافت صحیح آموزشگاه. اهم فعالیت‌های هفتگی که لازم است مدیران انجام دهند.

1. توصیه‌های لازم تربیتی، آموزشی، انضباطی و ایمنی به دانش آموزان.

2. پی‌گیری فعالیت‌های انجام نشده مربوط به هفته‌ی گذشته (ابتدای هفته).

3. بستن دفتر حضور غیاب کارکنان (پایان هفته).

4. گشایش صندوق‌های انتقادات و پیشنهادات، مشاوره و پی‌گیری موارد عنوان شده. عنداللزوم و (پایان هفته).

5. تشویق همکاران و دانش آموزان جهت شرکت در نماز جمعه و جماعت.

6. توصیه تذکرات لازم به سرایدار در مورد حفظ حراست و رعایت نکات ایمنی به خصوص در ایام تعطیل (پایان هفته). اهم فعالیت‌های ماهانه که لازم است مدیران مدارس انجام دهند:

1. تشکیل جلسه‌ی شورای دبیران، ستاد تربیتی، شورای مالی، انجمن اولیا و مربیان.

2. برنامه‌ریزی جهت مراسم آغازین و نماز جماعت و ایام ا. . . و مناسبت‌های هر ماه.

3. امضای لیست حقوق کارکنان.

4. ارسال گواهی انجام کار مأمورین، حق‌التدریس‌ها، قراردادی و . .

5. گزارش غیبت کارکنان به اداره‌ی متبوع.

6. ارسال گزارش مربوط به فعالیت‌ها و جلسات ستاد تربیتی به اداره‌ی متبوع.

7. تنظیم جلسات پرسش و پاسخ به مشکلات اخلاقی و تربیتی دانش آموزان و دعوت از اساتید و اهل فن.

2. شورای مدرسه

مادهء 10. در راستای سیاست مدرسه محوری و تفویض اختیارات به مدارس و به منظور توسعه‌ی مشارکت، همکاری و استفاده از تجارب معلمان، مربیان و اولیای دانش آموزان در اداره‌ی مدارس، بهبود فرآیند تصمیم‌گیری، ارتقای کیفی فعالیت‌های آموزشی و پرورشی و اداری، تدوین برنامه‌های سالانه ی مدارس و هماهنگی امور و نظارت بر فعالیتهای مربوط، در هر یک از مدارس شورایی به نام شورای مدرسه تشکیل می‌گردد.

ترکیب اعضا و شرح وظایف شورای مدرسه به شرح زیر است:

الف. ترکیب اعضا

1. مدیر مدرسه.

2. معاونین مدرسه.

3. یک نفر از مربیان امور تربیتی یا مشاوران به انتخاب مربیان و مشاوران مدرسه.

4. نماینده‌ی شورای معلمان.

5. نماینده انجمن اولیا و مربیان به انتخاب انجمن. تبصره. در صورت لزوم و به ویژه در مواقعی که پیشنهادهای شورای دانش آموزان مطرح است مدیر مدرسه از نماینده‌ی شورای دانش آموزان و برحسب مورد از افراد ذی‌ربط و صاحب‌نظر برای شرکت در جلسات شورای مدرسه دعوت می‌کند.

ب. شرح وظایف

1. مراقبت و نظارت بر فعالیت‌های مدرسه در چارچوب اهداف مصوب دوره‌ی تحصیلی و مفاد این آیین‌نامه.

/ 0 نظر / 14 بازدید